چرا لبها ترک میخورند؟
منتشر شده در 1405/03/24قشنگ شو- لبها یکی از حساسترین بخشهای بدن هستند و برخلاف بسیاری از قسمتهای پوست، ساختار متفاوتی دارند. تقریباً همه افراد در طول زندگی خود تجربه خشکی، پوستهپوسته شدن یا ترک خوردن لبها را داشتهاند؛ مشکلی که در فصل زمستان شایعتر است اما میتواند در هر زمان از سال رخ دهد.
به گزارش قشنگ شو، بسیاری تصور میکنند ترک لب تنها به دلیل کم نوشیدن آب یا سرد شدن هوا اتفاق میافتد، اما از دیدگاه پزشکی عوامل بسیار متنوعی در بروز این مشکل نقش دارند؛ از شرایط آبوهوایی گرفته تا کمبود برخی ویتامینها، مصرف داروها و حتی بعضی بیماریهای زمینهای.
شناخت علت اصلی ترک خوردن لبها اهمیت زیادی دارد، زیرا در برخی موارد این مشکل تنها یک خشکی ساده نیست و میتواند نشانهای از یک اختلال تغذیهای یا بیماری پوستی باشد.
چرا لبها بیشتر از سایر قسمتهای پوست خشک میشوند؟
برای درک علت ترک خوردن لبها ابتدا باید ساختار آنها را بشناسیم. پوست لب با پوست سایر قسمتهای بدن تفاوتهای مهمی دارد. لایه محافظ خارجی پوست در لبها بسیار نازکتر است و تعداد سلولهای محافظ آن کمتر از سایر نواحی بدن است. علاوه بر این، لبها تقریباً فاقد غدد چربی هستند.
در بیشتر قسمتهای بدن، غدد سباسه یا غدد چربی مادهای به نام سبوم تولید میکنند که مانند یک لایه محافظ طبیعی از تبخیر رطوبت جلوگیری میکند. اما در لبها چنین سیستم حفاظتی قدرتمندی وجود ندارد. به همین دلیل رطوبت موجود در لبها سریعتر از دست میرود و آنها نسبت به عوامل محیطی آسیبپذیرتر هستند.
همین ویژگی باعث میشود کوچکترین تغییر در رطوبت هوا، دمای محیط یا وضعیت آب بدن ابتدا در لبها خود را نشان دهد.
آبوهوا چگونه باعث ترک خوردن لبها میشود؟
یکی از شایعترین دلایل ترک خوردن لبها، کاهش رطوبت محیط است. در فصل زمستان، هوای سرد و خشک ظرفیت نگهداری رطوبت کمتری دارد. در نتیجه میزان تبخیر آب از سطح پوست و لبها افزایش پیدا میکند.
از سوی دیگر، استفاده از وسایل گرمایشی در خانه و محل کار نیز رطوبت هوا را کاهش میدهد. این شرایط باعث میشود لایه محافظ طبیعی لبها آسیب ببیند و به تدریج خشکی، پوستهپوسته شدن و ترک ایجاد شود.
اما تنها هوای سرد مقصر نیست. در تابستان نیز قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید، باد شدید یا هوای بسیار گرم میتواند رطوبت لبها را کاهش دهد و منجر به خشکی شود.
آیا لیسیدن لبها باعث بدتر شدن ترکها میشود؟
بسیاری از افراد هنگام احساس خشکی لب، به طور ناخودآگاه لبهای خود را لیس میزنند. این کار در ابتدا احساس بهتری ایجاد میکند، اما از نظر علمی یکی از مهمترین عوامل تشدید خشکی لب است.
بزاق دهان حاوی آنزیمهای گوارشی است که برای تجزیه مواد غذایی طراحی شدهاند. وقتی بزاق روی لبها قرار میگیرد و سپس تبخیر میشود، نه تنها رطوبت بیشتری از سطح لب خارج میکند، بلکه میتواند به لایه محافظ ظریف لب نیز آسیب برساند.
به همین دلیل افرادی که عادت دارند مرتب لبهای خود را لیس بزنند، معمولاً با چرخهای از خشکی، تحریک و ترک خوردگی مداوم روبهرو میشوند.
کمآبی بدن چه نقشی در ترک لب دارد؟
بدن انسان برای حفظ سلامت پوست و مخاطها به آب کافی نیاز دارد. زمانی که فرد دچار کمآبی میشود، بدن آب را در اولویت به اندامهای حیاتی اختصاص میدهد و بخشهایی مانند پوست و لبها زودتر تحت تأثیر قرار میگیرند.
در این شرایط ممکن است علائمی مانند:
- خشکی لبها
- ترک خوردگی
- کاهش انعطافپذیری پوست
- احساس کشیدگی لب
ظاهر شوند.
البته باید توجه داشت که همه موارد ترک لب ناشی از کمآبی نیستند و گاهی افراد با وجود مصرف آب کافی نیز به دلایل دیگر دچار این مشکل میشوند.
کمبود ویتامینها و مواد معدنی چگونه باعث ترک لب میشود؟
در برخی افراد، ترک خوردن مداوم لبها میتواند نشانه کمبودهای تغذیهای باشد. متخصصان پوست و تغذیه معتقدند کمبود برخی ریزمغذیها ارتباط مستقیمی با سلامت پوست و مخاطها دارد.
کمبود ویتامینهای گروه B به ویژه ویتامین B2 (ریبوفلاوین)، B3، B6 و B12 میتواند باعث التهاب، خشکی و ترک در گوشههای دهان شود.
کمبود آهن نیز یکی از دلایل شناختهشده ترکهای مزمن لب است. هنگامی که ذخایر آهن بدن کاهش پیدا میکند، بازسازی سلولهای پوست و مخاط با اختلال مواجه میشود.
در برخی موارد کمبود روی (زینک) نیز میتواند به خشکی و دیر ترمیم شدن ترکهای لب منجر شود.
آیا محصولات آرایشی و بهداشتی میتوانند باعث خشکی لب شوند؟
بله. بسیاری از افراد تصور میکنند هر محصولی که برای لب استفاده میشود حتماً مفید است، اما برخی ترکیبات موجود در لوازم آرایشی میتوانند باعث تحریک پوست حساس لب شوند.
برخی رژ لبها، برق لبها، خمیردندانها و دهانشویهها حاوی موادی هستند که در افراد حساس واکنش آلرژیک یا تحریکی ایجاد میکنند.
ترکیباتی مانند:
- منتول
- کافور
- اسانس دارچین
- عطرهای مصنوعی
- سالیسیلیک اسید
در برخی افراد میتوانند باعث خشکی و ترک خوردگی لب شوند.
گاهی فرد تصور میکند برای درمان خشکی از بالم لب استفاده میکند، در حالی که محصول مورد استفاده خود عامل اصلی تحریک و خشکی است.
نقش نور خورشید در ترک خوردن لبها
بسیاری از افراد از پوست صورت خود در برابر آفتاب محافظت میکنند اما لبها را فراموش میکنند. لبها تقریباً هیچ ملانینی ندارند؛ رنگدانهای که از پوست در برابر اشعه فرابنفش محافظت میکند.
به همین دلیل قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور خورشید میتواند موجب التهاب، خشکی و ترک خوردگی لبها شود.
در برخی موارد آسیب مزمن ناشی از نور خورشید میتواند به وضعیتی به نام «کایلیت اکتینیک» منجر شود که نیازمند بررسی پزشکی است.
بیماریهایی که ممکن است باعث ترک خوردن لب شوند
گاهی خشکی لبها فراتر از یک مشکل ساده پوستی است. برخی بیماریها میتوانند احتمال بروز این عارضه را افزایش دهند.
اگزما و درماتیتهای پوستی از جمله شایعترین عوامل هستند. در این بیماریها سد دفاعی پوست دچار اختلال میشود و رطوبت راحتتر از دست میرود.
افراد مبتلا به آلرژیهای پوستی نیز ممکن است بیشتر دچار خشکی و التهاب لب شوند.
در برخی موارد بیماریهایی مانند کمکاری تیروئید، دیابت، سندرم شوگرن و برخی اختلالات خودایمنی نیز میتوانند با خشکی مداوم لبها همراه باشند.
چرا گوشههای لب ترک میخورند؟
ترک خوردن گوشههای دهان که در پزشکی «کایلیت زاویهای» نامیده میشود، علت متفاوتی نسبت به خشکی معمول لب دارد.
این مشکل معمولاً در اثر تجمع بزاق در گوشههای دهان و رشد قارچها یا باکتریها ایجاد میشود. همچنین کمبود آهن، کمبود ویتامینهای گروه B، دیابت یا استفاده از دندان مصنوعی نامناسب میتوانند خطر بروز آن را افزایش دهند.
در این حالت معمولاً فرد علاوه بر ترک، احساس سوزش، قرمزی و درد در گوشه دهان را تجربه میکند.
بهترین راههای پیشگیری از ترک لب
پیشگیری از خشکی لب بیش از درمان آن اهمیت دارد. استفاده منظم از بالم لبهای حاوی مواد مرطوبکننده مانند وازلین، لانولین، شیباتر یا سرامیدها میتواند به حفظ رطوبت کمک کند.
همچنین توصیه میشود از کندن پوستههای لب خودداری شود، زیرا این کار روند ترمیم را مختل میکند و ممکن است ترکها را عمیقتر کند.
استفاده از بالم لب دارای فیلتر ضدآفتاب، نوشیدن آب کافی، پرهیز از لیسیدن لبها و حفظ رطوبت محیط زندگی از جمله مؤثرترین راهکارهای پیشگیری محسوب میشوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد خشکی لب با مراقبتهای ساده برطرف میشود. اما اگر ترکها بیش از دو تا سه هفته ادامه پیدا کنند، مرتب عود کنند، با خونریزی، درد شدید یا التهاب همراه باشند یا تنها در گوشههای دهان ایجاد شوند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
در چنین شرایطی ممکن است علت اصلی یک کمبود تغذیهای، عفونت قارچی، واکنش آلرژیک یا بیماری زمینهای باشد که نیاز به درمان تخصصی دارد.
جمعبندی
ترک خوردن لبها معمولاً نتیجه از دست رفتن رطوبت در یکی از حساسترین بخشهای بدن است، اما این مشکل همیشه به هوای سرد یا کم نوشیدن آب محدود نمیشود. ساختار ویژه لبها، شرایط آبوهوایی، عادت لیسیدن لبها، کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی، مصرف بعضی محصولات آرایشی و حتی برخی بیماریها میتوانند در ایجاد این عارضه نقش داشته باشند. به همین دلیل اگر خشکی و ترک لبها به طور مداوم تکرار میشود، بهتر است علت اصلی آن شناسایی شود تا درمان مؤثر و پایدار امکانپذیر باشد.