قشنگ شو- بازار خدمات زیبایی مو در سال‌های اخیر پر از اصطلاحاتی شده است که گاهی حتی آرایشگران نیز آن‌ها را به‌جای یکدیگر استفاده می‌کنند. کراتینه، بوتاکس مو و پروتئین‌تراپی از جمله محبوب‌ترین روش‌هایی هستند که برای احیا، ترمیم یا صاف کردن موها به کار می‌روند. اما از دیدگاه علمی این سه روش نه‌تنها یکسان نیستند، بلکه اهداف، ترکیبات، مکانیسم اثر و نتایج کاملاً متفاوتی دارند.

به گزارش قشنگ شو، بسیاری از افراد تصور می‌کنند هر درمانی که باعث نرم شدن مو شود نوعی کراتینه است یا هر ماده‌ای که روی مو قرار بگیرد و آسیب را کمتر نشان دهد، مو را درمان کرده است. در حالی که علم ساختار مو نشان می‌دهد برخی از این روش‌ها بیشتر جنبه زیبایی و موقتی دارند و برخی دیگر تا حدی در بازسازی ساختار آسیب‌دیده مو نقش ایفا می‌کنند.

برای انتخاب صحیح بین این سه روش ابتدا باید بدانیم مو چگونه ساخته شده و هنگام آسیب‌دیدگی چه اتفاقی در آن رخ می‌دهد.

مو از چه ساخته شده است؟

ساقه مو که بخش قابل مشاهده مو روی سر است، از سه لایه اصلی تشکیل می‌شود:

کوتیکول (Cuticle)

بیرونی‌ترین لایه مو است که از سلول‌های شاخی و فلس‌مانند تشکیل شده است. این لایه مانند سقف سفالی روی هم قرار گرفته و وظیفه محافظت از بخش‌های داخلی مو را بر عهده دارد.

هرچه کوتیکول‌ها منظم‌تر و بسته‌تر باشند، مو براق‌تر، نرم‌تر و سالم‌تر به نظر می‌رسد.

کورتکس (Cortex)

حدود 75 تا 90 درصد حجم مو را تشکیل می‌دهد. استحکام، انعطاف‌پذیری، رنگ و شکل مو عمدتاً به این بخش وابسته است.

پروتئین کراتین و پیوندهای شیمیایی مختلف از جمله:

• پیوندهای دی‌سولفیدی
• پیوندهای هیدروژنی
• پیوندهای یونی

در این قسمت قرار دارند.

مدولا (Medulla)

مرکزی‌ترین بخش مو است که در برخی موهای نازک حتی وجود ندارد و نقش چندانی در فرآیندهای زیبایی ندارد.

چرا مو آسیب می‌بیند؟

زمانی که مو در معرض رنگ، دکلره، اتوی مو، فرکننده‌های حرارتی، اشعه فرابنفش خورشید یا مواد شیمیایی قرار می‌گیرد، کوتیکول‌ها به تدریج تخریب می‌شوند.

در این حالت:

• بخشی از کراتین طبیعی مو از بین می‌رود.
• رطوبت داخلی مو کاهش پیدا می‌کند.
• پیوندهای پروتئینی آسیب می‌بینند.
• مو متخلخل می‌شود.
• تار مو شکننده و مستعد موخوره می‌شود.

در واقع بیشتر درمان‌های سالنی تلاش می‌کنند یکی از این مشکلات را برطرف کنند.

کراتینه مو چیست؟

کراتینه مو روشی است که در آن مقدار زیادی کراتین هیدرولیزشده همراه با ترکیبات نرم‌کننده و تثبیت‌کننده روی مو قرار می‌گیرد.

کراتین مورد استفاده معمولاً از پروتئین‌های حیوانی یا گیاهی استخراج شده و به مولکول‌های کوچک‌تر شکسته می‌شود تا بتواند تا حدی به منافذ آسیب‌دیده مو نفوذ کند.

اما نکته مهم این است که کراتینه به معنای واقعی کلمه مو را بازسازی نمی‌کند؛ بلکه بیشتر یک پوشش محافظ روی ساقه مو ایجاد می‌کند.

کراتینه چگونه مو را صاف می‌کند؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند کراتین عامل اصلی صاف شدن مو است، اما در واقع این موضوع کاملاً درست نیست.

عامل اصلی صافی در بسیاری از کراتین‌های سالنی، موادی مانند:

• فرمالدهید
• متیلن گلیکول
• گلوتارآلدئید
• مشتقات آزادکننده فرمالدهید

هستند.

این ترکیبات هنگام حرارت دیدن توسط اتوی مو در دمای 220 تا 230 درجه سانتی‌گراد باعث تغییر موقت آرایش پروتئین‌های مو می‌شوند و کوتیکول‌ها را در حالت صاف تثبیت می‌کنند.

به همین دلیل مو پس از کراتینه:

• صاف‌تر می‌شود.
• وز آن کاهش می‌یابد.
• براق‌تر به نظر می‌رسد.
• حالت ابریشمی پیدا می‌کند.

آیا کراتینه واقعاً مو را درمان می‌کند؟

پاسخ علمی این سؤال تا حدی منفی است.

تحقیقات نشان می‌دهد کراتینه بیشتر یک درمان زیبایی محسوب می‌شود تا یک درمان ترمیمی واقعی. اگرچه بخشی از کراتین روی سطح مو باقی می‌ماند و ظاهر آسیب را کمتر می‌کند، اما نمی‌تواند پیوندهای تخریب‌شده در عمق کورتکس را به طور کامل بازسازی کند.

به همین دلیل مو پس از از بین رفتن اثر کراتینه معمولاً به وضعیت قبلی خود بازمی‌گردد.

بوتاکس مو چیست؟

نام بوتاکس مو تا حدی گمراه‌کننده است زیرا هیچ ارتباطی با بوتاکس تزریقی ندارد و در آن از سم بوتولینوم استفاده نمی‌شود.

بوتاکس مو در حقیقت یک درمان عمیق نرم‌کننده و آبرسان است که ترکیبات مختلفی از جمله:

• اسیدهای آمینه
• کلاژن
• پپتیدها
• ویتامین E
• ویتامین B5
• روغن آرگان
• روغن نارگیل
• هیالورونیک اسید

را در اختیار ساقه مو قرار می‌دهد.

بوتاکس مو چگونه عمل می‌کند؟

برخلاف کراتینه که تمرکز اصلی آن روی صاف کردن مو است، بوتاکس مو روی پر کردن نواحی آسیب‌دیده ساقه مو تمرکز دارد.

وقتی مو بر اثر دکلره یا حرارت دچار حفره‌های میکروسکوپی می‌شود، ترکیبات موجود در بوتاکس این فضاها را پر کرده و سطح مو را یکنواخت‌تر می‌کنند.

نتیجه این فرآیند:

• افزایش درخشندگی
• کاهش زبری مو
• افزایش نرمی
• کاهش گره‌خوردگی
• بهبود حالت‌پذیری

است.

چرا بوتاکس مو برای موهای دکلره مناسب‌تر است؟

موهای دکلره‌شده معمولاً دچار کمبود شدید رطوبت هستند. بوتاکس مو بیش از آنکه پروتئین‌رسانی کند، روی آبرسانی و تغذیه مو تمرکز دارد.

به همین دلیل در موهایی که خشک، پوک و بی‌جان شده‌اند، بوتاکس اغلب نتایج بهتری نسبت به کراتینه ایجاد می‌کند.

یکی از مزایای مهم بوتاکس این است که معمولاً حجم طبیعی مو را حفظ می‌کند و حتی گاهی موها را پرتر نشان می‌دهد.

پروتئین‌تراپی مو چیست؟

پروتئین‌تراپی از نظر علمی نزدیک‌ترین روش به بازسازی واقعی مو محسوب می‌شود.

در این روش هدف اصلی جایگزینی بخشی از پروتئین‌های ازدست‌رفته مو است.

در فرمول‌های پروتئین‌تراپی معمولاً از ترکیباتی مانند:

• کراتین هیدرولیزشده
• کلاژن هیدرولیزشده
• پروتئین گندم
• پروتئین سویا
• پروتئین ابریشم
• آمینواسیدهای ضروری

استفاده می‌شود.

پروتئین‌تراپی چگونه مو را ترمیم می‌کند؟

زمانی که مو دکلره می‌شود، بخشی از ساختار پروتئینی کورتکس تخریب می‌شود.

در این شرایط تار مو:

• کش می‌آید.
• هنگام شانه زدن می‌شکند.
• حالت اسفنجی پیدا می‌کند.
• استحکام خود را از دست می‌دهد.

پروتئین‌تراپی با رساندن پروتئین‌های کوچک‌شده به نواحی آسیب‌دیده، استحکام مکانیکی مو را افزایش می‌دهد.

مطالعات نشان داده‌اند پروتئین‌های هیدرولیزشده می‌توانند تا حدی به کوتیکول و بخش‌های سطحی کورتکس نفوذ کنند و مقاومت مو در برابر شکستگی را افزایش دهند.

آیا پروتئین‌تراپی همیشه مفید است؟

خیر.

یکی از اشتباهات رایج، استفاده بیش از حد از پروتئین‌تراپی است.

مو برای حفظ سلامت خود به تعادل میان دو عامل نیاز دارد:

1. پروتئین
2. رطوبت

اگر مو بیش از حد پروتئین دریافت کند، ممکن است:

• خشک شود.
• انعطاف‌پذیری خود را از دست بدهد.
• شکننده شود.
• به راحتی بشکند.

به همین دلیل متخصصان مراقبت مو توصیه می‌کنند پروتئین‌تراپی تنها زمانی انجام شود که واقعاً کمبود پروتئین در مو وجود داشته باشد.

تفاوت علمی کراتینه، بوتاکس و پروتئین‌تراپی

اگر هدف شما صافی مو باشد

کراتینه بهترین گزینه است زیرا مستقیماً برای کاهش فر و وز طراحی شده است.

بوتاکس تنها حدود 10 تا 30 درصد صافی ایجاد می‌کند.

پروتئین‌تراپی تقریباً تأثیر قابل توجهی بر صاف شدن مو ندارد.

اگر هدف شما احیای موهای دکلره باشد

بوتاکس و پروتئین‌تراپی انتخاب‌های مناسب‌تری هستند.

کراتینه روی موهای بسیار آسیب‌دیده گاهی حتی می‌تواند به دلیل نیاز به حرارت بالا فشار بیشتری وارد کند.

اگر مو کشسان و شکننده شده باشد

پروتئین‌تراپی معمولاً مؤثرترین گزینه است زیرا مشکل اصلی کمبود پروتئین در ساختار مو است.

اگر مو خشک اما سالم باشد

بوتاکس مو معمولاً انتخاب بهتری است زیرا رطوبت و چربی‌های مفید را به مو بازمی‌گرداند.

آیا این درمان‌ها باعث رشد مو می‌شوند؟

خیر.

یکی از باورهای نادرست رایج این است که کراتینه، بوتاکس یا پروتئین‌تراپی باعث رشد مو می‌شوند.

رشد مو در فولیکول‌های موجود در پوست سر اتفاق می‌افتد، در حالی که این درمان‌ها روی ساقه مو انجام می‌شوند.

آنچه باعث می‌شود مو بلندتر به نظر برسد این است که شکستگی و موخوره کاهش پیدا می‌کند و طول مو بهتر حفظ می‌شود.

جمع‌بندی

اگر بخواهیم از دیدگاه علمی این سه روش را مقایسه کنیم، کراتینه بیشتر یک روش صاف‌کننده و کنترل‌کننده وز مو است، بوتاکس مو یک درمان آبرسان و نرم‌کننده عمیق محسوب می‌شود و پروتئین‌تراپی با هدف جبران بخشی از پروتئین‌های ازدست‌رفته و افزایش استحکام مو انجام می‌شود. به همین دلیل هیچ‌کدام را نمی‌توان بهترین روش برای همه افراد دانست. انتخاب صحیح به میزان آسیب مو، وضعیت رطوبت و پروتئین موجود در تار مو و هدف نهایی فرد بستگی دارد. در موهای دکلره و آسیب‌دیده معمولاً ابتدا پروتئین‌تراپی یا بوتاکس انجام می‌شود و سپس در صورت نیاز از کراتینه برای کنترل وز و ایجاد صافی بیشتر استفاده می‌شود. این رویکرد از نظر متخصصان مراقبت مو منطقی‌ترین راه برای دستیابی همزمان به سلامت و زیبایی موها محسوب می‌شود.