با جوش صورت نوجوانان چه کنیم؟

قشنگ شو- جوش صورت یا آکنه یکی از شایع‌ترین مشکلات دوران نوجوانی است؛ تا جایی که متخصصان پوست می‌گویند بخش بزرگی از نوجوانان در دوره بلوغ درجاتی از آکنه را تجربه می‌کنند. اما برخلاف تصور رایج، جوش نوجوانی فقط یک مسئله ظاهری ساده نیست. در بسیاری از نوجوانان، آکنه می‌تواند اعتمادبه‌نفس، روابط اجتماعی و حتی سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل امروزه نگاه پزشکی به آکنه فقط «زیبایی» نیست، بلکه بخشی از مراقبت سلامت نوجوان محسوب می‌شود.

به گزارش قشنگ شو، در سال‌های اخیر، تحقیقات پزشکی نشان داده‌اند که بسیاری از رفتارهای اشتباه رایج ــ از شستن بیش‌ازحد صورت گرفته تا ترکاندن جوش‌ها یا استفاده از درمان‌های خانگی غیراستاندارد ــ می‌توانند وضعیت پوست نوجوان را بدتر کنند و حتی باعث ایجاد اسکار و لک دائمی شوند. به همین دلیل، متخصصان تأکید می‌کنند که برخورد درست با جوش نوجوانان باید علمی، آرام و مداوم باشد؛ نه هیجانی و افراطی.

چرا نوجوانان دچار جوش می‌شوند؟

در دوران بلوغ، بدن تحت تأثیر تغییرات شدید هورمونی قرار می‌گیرد. هورمون‌های آندروژن باعث می‌شوند غدد چربی پوست فعال‌تر شوند و سبوم بیشتری تولید کنند. وقتی این چربی اضافی با سلول‌های مرده پوست ترکیب می‌شود، منافذ پوست بسته می‌شوند و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌های مولد آکنه ایجاد می‌شود.

در واقع چهار عامل اصلی در ایجاد آکنه نقش دارند:

افزایش تولید چربی پوست، بسته شدن منافذ، رشد باکتری‌های پوستی و التهاب.

به همین دلیل آکنه فقط «کثیفی پوست» نیست و بسیاری از نوجوانانی که مرتب صورت خود را می‌شویند هم ممکن است دچار جوش شوند.

اولین اشتباه رایج؛ شستن بیش‌ازحد صورت

بسیاری از نوجوانان تصور می‌کنند هرچه صورت خود را بیشتر بشویند، جوش‌ها سریع‌تر از بین می‌روند. اما متخصصان پوست می‌گویند شست‌وشوی مکرر یا استفاده از شوینده‌های قوی می‌تواند سد دفاعی پوست را تخریب کند و باعث تحریک بیشتر غدد چربی شود.

بهترین روش، شستن صورت دو بار در روز با شوینده ملایم مخصوص پوست چرب یا مستعد آکنه است. آب داغ هم توصیه نمی‌شود، زیرا می‌تواند التهاب پوست را بیشتر کند.

پوست نوجوان مبتلا به آکنه باید تمیز باشد، اما نه آن‌قدر خشک و تحریک‌شده که پوست برای جبران، چربی بیشتری تولید کند.

ترکاندن جوش‌ها؛ عادتی که می‌تواند جای زخم دائمی ایجاد کند

یکی از مهم‌ترین توصیه‌های متخصصان پوست این است که نوجوانان نباید جوش‌های خود را فشار دهند یا بترکانند. فشار دادن جوش باعث می‌شود التهاب به لایه‌های عمیق‌تر پوست منتقل شود و خطر ایجاد لک و اسکار افزایش پیدا کند.

علاوه بر این، دستکاری مداوم جوش‌ها می‌تواند باکتری‌ها را به بخش‌های دیگر پوست منتقل کند و تعداد جوش‌ها را بیشتر کند.

در بسیاری از نوجوانان، جای جوش‌ها حتی از خود آکنه آزاردهنده‌تر می‌شود و درمان آن دشوارتر و طولانی‌تر است.

محصولات آرایشی و مراقبتی نامناسب چگونه آکنه را بدتر می‌کنند؟

بعضی نوجوانان برای پوشاندن جوش‌ها از کرم‌ها و لوازم آرایشی سنگین استفاده می‌کنند، اما برخی از این محصولات منافذ پوست را می‌بندند و باعث تشدید آکنه می‌شوند.

متخصصان توصیه می‌کنند از محصولات «غیر کومدوژنیک» یا Non-Comedogenic استفاده شود؛ یعنی محصولاتی که احتمال بستن منافذ پوست در آن‌ها کمتر است.

همچنین خوابیدن با آرایش یا پاک نکردن ضدآفتاب می‌تواند باعث تجمع چربی و افزایش التهاب شود.

آیا تغذیه روی جوش نوجوانان اثر دارد؟

تا سال‌ها تصور می‌شد تغذیه نقشی در آکنه ندارد، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهند برخی الگوهای غذایی ممکن است در شدت جوش مؤثر باشند.

غذاهای دارای شاخص گلیسمی بالا مانند نوشابه، شیرینی، چیپس، فست‌فود و نان‌های بسیار فرآوری‌شده می‌توانند سطح انسولین و برخی هورمون‌های مرتبط با آکنه را افزایش دهند. همچنین بعضی مطالعات ارتباطی میان مصرف زیاد لبنیات، به‌ویژه شیر کم‌چرب، و تشدید آکنه در نوجوانان پیدا کرده‌اند.

در مقابل، رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، میوه‌ها، ماهی، مغزها و غذاهای حاوی امگا 3 ممکن است به کاهش التهاب پوست کمک کند.

البته هیچ رژیم غذایی واحدی برای همه نوجوانان وجود ندارد و واکنش پوست افراد متفاوت است.

استرس و کم‌خوابی؛ دو عامل مهم اما نادیده گرفته‌شده

استرس می‌تواند التهاب بدن را افزایش دهد و در برخی نوجوانان باعث بدتر شدن آکنه شود. کم‌خوابی نیز با تغییرات هورمونی و افزایش استرس فیزیولوژیک همراه است.

بسیاری از متخصصان پوست معتقدند خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و کاهش استرس می‌توانند به کنترل بهتر آکنه کمک کنند، هرچند به‌تنهایی درمان قطعی محسوب نمی‌شوند.

بهترین ترکیبات پزشکی برای درمان آکنه نوجوانان چیست؟

امروزه درمان آکنه بر اساس شدت آن انتخاب می‌شود و بسیاری از نوجوانان با درمان‌های موضعی ساده بهبود پیدا می‌کنند.

بنزوئیل پروکساید

یکی از رایج‌ترین درمان‌های آکنه است که با کاهش باکتری‌های مولد جوش و کم کردن التهاب عمل می‌کند. این ماده در غلظت‌های مختلف وجود دارد و معمولاً برای آکنه خفیف تا متوسط استفاده می‌شود.

با این حال، ممکن است باعث خشکی، پوسته‌ریزی یا تحریک پوست شود؛ بنابراین باید تدریجی مصرف شود.

رتینوئیدهای موضعی

داروهایی مانند آداپالن یا ترتینوئین به باز شدن منافذ پوست کمک می‌کنند و از تشکیل جوش‌های جدید جلوگیری می‌کنند. این داروها از مؤثرترین درمان‌های آکنه هستند، اما در هفته‌های اول ممکن است پوست را خشک یا تحریک کنند.

متخصصان معمولاً توصیه می‌کنند مصرف آن‌ها با مقدار کم و به‌تدریج آغاز شود.

آنتی‌بیوتیک‌های موضعی یا خوراکی

در آکنه‌های التهابی متوسط تا شدید ممکن است پزشک آنتی‌بیوتیک تجویز کند. اما امروزه متخصصان تأکید می‌کنند که آنتی‌بیوتیک نباید به‌تنهایی و طولانی‌مدت مصرف شود، زیرا مقاومت باکتریایی ایجاد می‌کند.

ایزوترتینوئین؛ درمان آکنه شدید

در موارد شدید، کیستی یا مقاوم به درمان، ممکن است پزشک ایزوترتینوئین تجویز کند. این دارو بسیار مؤثر است، اما نیاز به کنترل پزشکی دقیق دارد، زیرا می‌تواند عوارض مهمی ایجاد کند.

به همین دلیل مصرف خودسرانه آن کاملاً خطرناک است.

ضدآفتاب؛ بخشی مهم از درمان آکنه

بسیاری از نوجوانان فکر می‌کنند ضدآفتاب باعث چرب شدن پوست و افزایش جوش می‌شود، اما ضدآفتاب مناسب می‌تواند از التهاب، تیرگی و لک پس از جوش جلوگیری کند.

متخصصان توصیه می‌کنند از ضدآفتاب‌های سبک، فاقد چربی و مخصوص پوست مستعد آکنه استفاده شود.

والدین چگونه باید با جوش نوجوان برخورد کنند؟

یکی از مهم‌ترین نکات این است که والدین نباید آکنه نوجوان را کوچک بشمارند یا آن را صرفاً یک مشکل ظاهری بدانند. بعضی نوجوانان به دلیل جوش‌های شدید دچار افت اعتمادبه‌نفس، اضطراب اجتماعی یا حتی افسردگی می‌شوند.

سرزنش نوجوان به خاطر جوش‌ها، اجبار به درمان‌های خانگی عجیب یا مقایسه با دیگران می‌تواند وضعیت روانی او را بدتر کند.

بهترین برخورد، حمایت، صبوری و مراجعه به متخصص پوست در صورت شدید بودن آکنه است.

چه زمانی باید به متخصص پوست مراجعه کرد؟

اگر جوش‌ها دردناک، کیستی، گسترده یا همراه با جای زخم باشند، مراجعه به متخصص ضروری است. همچنین اگر درمان‌های معمول بعد از چند ماه مؤثر نباشند یا آکنه باعث آسیب روحی و کاهش اعتمادبه‌نفس نوجوان شود، ارزیابی تخصصی اهمیت زیادی دارد.

جمع‌بندی

آکنه نوجوانی بخشی طبیعی از دوران بلوغ است، اما برخورد اشتباه با آن می‌تواند مشکلات پوستی و روانی طولانی‌مدتی ایجاد کند. علم پزشکی امروز نشان می‌دهد که کنترل آکنه نیازمند مراقبت مداوم، استفاده از درمان‌های استاندارد و پرهیز از روش‌های خشن و غیرعلمی است.

شستن ملایم پوست، استفاده از محصولات مناسب، پرهیز از دستکاری جوش‌ها، خواب کافی، تغذیه متعادل و در صورت لزوم مراجعه به متخصص پوست، مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش جوش نوجوانان کمک کنند.